در این جا بد نیست که یه کم هم در مورد موسیقی کلاسیک بنویسم. بیشتر از ده سال قبل، وقتی دبیرستان بودم، خریدار پر و پا قرص کاستهای موسیقی کلاسیک بودم و حالا ناراحتم که چرا اون حس رو تا حدی از دست دادم، هر چند هنوز هم به این موسیقی علاقه دارم و هر از گاهی به اون گوش میدم. به هر حال درسته که موسیقی راک و بقیه موسیقیهای معاصر متناسب با نیاز بشر مدرن ایجاد شدند، ولی هرگز جای موسیقی کلاسیک رو نخواهند گرفت. در نوشتن این موضوع در بعضی جاها از ویکی پدیا کمک گرفتم. در هر قسمت هم آهنگهایی که به نظرم جالب میومد رو انتخاب کردم و برای دانلود قرار دادم. البته نیاز به توضیح نداره که اکثر این فایلها فقط یه قسمت از اثر هست و هر یک از این آثار طولانی تر از اون چیزیه که در این جا قرار دادم.

تقسیم بندی دوره های موسیقی کلاسیک تا حدی شبیه تقسیم بندی دوره های هنرهای دیگه در اروپاست ولی زمان این دوره ها برای هنرهای مختلف مقداری متفاوته. به هر حال موسیقی کلاسیک رو میشه به شش دوره تقسیم کرد. دوره اول دوره قرون وسطایی (به طور متوسط از قرن 6 تا 14) و دوره دوم یعنی رنسانس (قرن 15 و 16) آنچنان در موسیقی کلاسیک دارای اهمیت نیست (بر خلاف هنرهایی مثل نقاشی و معماری)، چرا که تحولات در زمینه سازها و همین طور ثبت آثار خیلی چشمگیر نیست.

اما بعد از رنسانس، موسیقی کلاسیک همانند بقیه هنرها در اروپا به چهار دوره زمانی تقسیم میشه:

1- دوران باروک

این دوره مابین سالهای 1600 تا 1760 میلادی واقع شده. باروک (Baroque) در لغت به معنی "مروارید نامنظم" هست. در حقیقت این موسیقی دارای تزِئینات بسیار زیاد هست و همین طور ساختار پلی فونیک داره یعنی از ترکیب همزمان چند ملودی تشکیل شده. نکته دیگه یکنواختی تم و ریتم در طول آهنگهاست که حس ثابتی رو در شنونده القا میکنه.

بسیاری از اصطلاحات و مفاهیم موسیقی امروز در این دوره به وجود اومده. اپرا یا همون موسیقی نمایشی که در اواخر رنسانس ابداع شد، در این دوره اهمیت زیادی پیدا کرد. علاوه بر سازهای بادی و  زهی معمول اون زمان، ارگ نقش مهمی در آهنگها ایفا میکنه.

مشهورترین آهنگساز دوران باروک، موسیقیدان بزرگ آلمانی یوهان سباستین باخ هست که به خاطر تاثیر زیادش بر آهنگسازان نسلهای بعد، گاهی به عنوان بزرگترین موسیقیدان کل تاریخ ازش یاد میشه. آهنگسازان ایتالیایی ویوالدی، آلبینونی و مونتوردی و همین طور دیگر آهنگساز آلمانی یعنی هندل از چهره های مشهور دوره باروک هستند.

آداجیو (آلبینونی)

ایر (باخ)

تمهایی از باروک (باخ)

تابستان (ویوالدی)

زمستان (ویوالدی)

2- دوران کلاسیک

این دوره مابین سالهای 1730 تا 1820 میلادی واقع شده. در حقیقت موسیقی مثل بقیه هنرها از پیچیدگی به سمت سادگی حرکت کرد. تزِئینات دوره باروک از بین رفت و ساختار موسیقی بیشتر به شکل هوموفونیک (دارای یک ملودی غالب) در اومد. کارهای دوره کلاسیک دارای تغییرات زیاد در تم و ریتم در طول آهنگ هست و معمولاً حسهای مختلفی رو در شنونده القا میکنه. پیانو که در اواخر دوران باروک اختراع شد، نقش بسیار مهمی در آثار این دوره داره. از نکات دیگه میشه یه پیدایش سمفونی در این دوره اشاره کرد.

چهره های بزرگ این دوره شامل آهنگسازان اتریشی هایدن و موتسارت و آهنگساز آلمانی یعنی بتهوون هست. شاید موتسارت و بتهوون به همراه باخ سه چهره برتر کل تاریخ موسیقی کلاسیک باشند.

برای الیزه (بتهوون)

سمفونی شماره 40 (موتسارت)

روندوی ترکی (موتسارت)

سرناتا (هایدن)

3- دوران رمانتیک

دوره رمانتیک بین سالهای 1815 تا 1910 میلادی واقع شده. کارهای این دوره بیشتر تحت تاثیر احساسات عاشقانه و خیال پردازیهای شاعرانه آهنگسازان ساخته شده. موسیقی از نظر ساختار شبیه به کارهای دوره کلاسیک هست ولی بیشتر به تم و ملودی توجه شده و  هارمونی متنوع تر هست. الهام ادبی بیشتر در موسیقی به چشم میخوره و از سرود یا ترانه بیشتر استفاده میشه.

تعداد آهنگسازان بزرگ این دوره خیلی بیشتر از بقیه دوره هاست. شوبرت، شوپن، شومان، برامس، یوهان اشتراوس، پاگانینی، روسینی، چایکوفسکی، بیزه، وردی، وگنر، لیست، مندلسون، البنیز، دورژاک، افن باخ، سن سان، گریگ، الگار، دبوسی، موسرگسکی، ریمسکی کورساکف و مالر از موسیقیدانان مشهور این دوره هستند. ضمناً کارهای آخر بتهوون (مثل سمفونی معروف شماره 9) هم حال و هوای رمانتیک دارند.

دریاچه قو (چایکوفسکی)

نکتورن شماره 2 (شوپن)

سمفونی شماره 3 (برامس)

رقص شماره 5 مجار (برامس)

آرایشگر شهر سویل (روسینی)

سمفونی دنیای نو (دورژاک)

دانوب آبی (اشتراوس)

ارفه در دوزخ (افن باخ)

پرواز زنبور عسل (ریمسکی کورساکف)

4- دوران کلاسیک مدرن

موسیقی این دوره که مختص قرن بیستم هست با ادامه آثار رمانتیک شروع شد و تحت تاثیر مدرنیسم قرن بیستم قرار گرفت. شرح این تاثیرات که به شکل های بسیار مختلف در موسیقی کلاسیک ( و بقیه هنرها) وارد شدند در این مقال نمی گنجه. شاید فقط بشه گفت که به طور کلی ناموزونی (dissonance) کم کم جای هم آهنگی (consonance) رو گرفت (البته شاید ترجمه فارسی این دو کلمه خیلی معنی رو خوب منتقل نکنه).

سرگی راخمانینف، دیمیتری شوستاکوویچ، ایگور استراوینسکی، کارل ارف، ریچارد اشتراوس، جرج گرشوین و آرنولد شونبرگ از آهنگسازان مطرح این دوره هستند. باید گفت که این دوره رو میشه دوره زوال تدریجی موسیقی کلاسیک و جایگزینی اون با انواع موسیقی مدرن نامگذاری کرد.

قطعه ای برای پیانو (راخمانینف)

سوییت برای ارکستر (شوستاکوویچ)

کارمینا (کارل ارف)

یک آمریکایی در پاریس (گرشوین)